ПОГЛЕД НА СОБРАНИЕ: ИЗВЕШТАЈ ОД НАБЉУДУВАЊЕТОНА КВАЛИТЕТОТ НА ДЕБАТАТАВО СОБРАНИЕТО(ЈАНУАРИ – ЈУНИ 2025)

Извештајот покажува релативно ниско ниво на квалитетот на дебатата во Собранието во овој мандат и го потврдува заклучокот дека постои простор за значително подобрување. На скалата од 1 – најнизок до 10 – највисок, средната оцена на квалитетот на дебатата во Собранието во првото полугодие на 2025 година е 5,7, што значи благо подобрување споредено со претходнито мониторинг период (јули – декември 2024, 5,5).

Активноста на пратениците беше набљудувана според тоа колку често се јавиле за збор и колку минути се задржале на пратеничката говорница. Меѓу пратениците кои најчесто се јавувале за збор се седум пратеници од опозицијата и тројца од мнозинство. Истиот размер на опозиција – мнозинство го има и при мерење на минутажата на говорите, односно седум пратеници од опозицијата најмногу се задржале на говорницата наспроти тројца од власта.

Тројцата најактивни пратеници во двата параметри се Сали Мурати, Јованка Тренчевска и Бојан Стојаноски.

Иако учеството на жените во дискусијата е зголемено за 3% во споредба со претходниот набљудувачки период и сега изнесува 37%, тоа сè уште е под нивото од 2022 и 2023 година, кога надминуваше 40%.
Во 27% од сите анализирани дискусии, учесниците немаа аргументи, додека во 54% од анализираните дискусии имаа слаба аргументација, односно говорниците им понудија образложение на своите позиции што не е доволно да се смета за еден целосен аргумент.

Нивото на аргументирање бележи благо подобрување во споредба со второто полугодие на 2024 и 2023 година. Во набљудувачкиот период се одржаа пет редовни и три дополнителни седници на пратенички прашања за опозицијата. Сесијата за март 2025 година не се одржа, како резултат на националната жалост по трагедијата во Кочани.

Во однос на тоа како пратениците одговараат на упатени аргументи од страна на други пратеници, набљудувањето забележува дека во 14% од нивните излагања, пратениците соодветно ги адресирале аргументите, односно пратеникот/пратеничката директно одговорил/а на аргументи
што претходно му ги упатил друг учесник во дискусијата.

Во овој период на известување во набљудуваните дискусии не беше забележана промена на ставот кај пратениците поради подобри аргументи на соговорниците, што е на исто ниво со набљудуваните дискусии од минатиот пратенички состав.

Од јануари до јуни 2025 година беше набљудувано разгледувањето на 15 извештаи од независни и регулаторни тела поднесени до Собранието. За девет извештаи не се водеше дискусија во пленарните и комисиски седници во овој период на известување. За два извештаи дискусијата
беше значително кратка, додека за останатите четири извештаи од независни и регулаторни тела пратениците развија дискусија во комисиските и пленарните седници и тие подлегнаа на одредено ниво на контрола.

Во периодот јануари – јуни 2025 година пратениците во над три четвртини од своите говори, не се осврнаа ниту кон аргументите на соговорникот од друга политичка опција11 (76%) ниту кон нивната
личност (80%).12 Овој однос се разликува од претходниот период на набљудување на минатиот пратенички состав кога аргументите на соговорниците не биле адресирани во маргинално поголем процент (79%). Дополнително, може да се заклучи дека пратениците во остатокот од своите говори помалку се осврнуваат кон личните карактеристики на соговорниците, а повеќе кон разгледување на нивните аргументи.

Извештајот го потврдува и опаднатиот осврт на пратениците кон правата на маргинализираните групи, низ сите периоди на набљудување. Забележано е дека пратениците во 86% од нивната дискусија, не се осврнуваат кон правата на маргинализираните групи, доколку специфично не се дискутира за одреден закон или тема на дневен ред поврзано за нивните права. Иако пратениците генерално ретко се осврнуваат на правата на маргинализираните групи и заедници,
пратеничките во поголема мера се осврнуваат на овие заедници за разлика од нивните колеги пратеници.

Прочитајте го целосниот извештај:
Поглед на Собрание: Извештај од набљудувањето на квалитетот на дебатата во Собранието (јануари – јуни 2025)