VËSHTRIM MBI KUVENDIN: RAPORT NGA MONITORIMI I CILËSISË SË DEBATIT NË KUVEND(JANAR-QERSHOR 2025)

Raporti tregon nivel relativisht të ulët të cilësisë së debatit në Kuvend në këtë mandat dhe konfirmon përfundimin se ka vend për përmirësim të konsiderueshëm. Në shkallën nga 1 – më e ulëta në 10 – më e larta, nota mesatare e cilësisë së debatit në Kuvend në gjysmën e parë të vitit 2025 është 5.7, që do të thotë një përmirësim i lehtë në krahasim me periudhën e mëparshme të monitorimit (korrik – dhjetor 2024, 5.5).

Aktiviteti i deputetëve u monitorua sipas asaj se sa shpesh janë paraqitur për një fjalë dhe sa minuta kanë qëndruar në foltoren e parlamentit. Në mesin e deputetëve që më së shpeshti kanë kërkuar fjalën janë shtatë deputetë nga opozita dhe tre nga shumica. I njëjti raport opozitë – shumicë paraqitet edhe gjatë matjes së minutazhit të fjalimeve, përkatësisht shtatë deputetë nga opozita kaluan më shumë kohë në foltore kundrejt tre nga pushteti. Tre deputetët më aktivë në të dy parametrat janë Sali Murati, Jovanka Trençevska dhe Bojan Stojanoski. Megjithëse pjesëmarrja e grave në diskutim u rrit me 3% në krahasim me periudhën e mëparshme të vëzhgimit dhe tani qëndron në 37%, ajo është ende nën nivelin e vitit 2022 dhe 2023, kur tejkalonte 40%.

Në 27% të diskutimeve të analizuara, pjesëmarrësit nuk kishin argumente, ndërsa në 54% të diskutimeve të analizuara kishin argumentim të dobët, përkatësisht folësit ofruan arsyetim të pozicioneve të tyre, që nuk është i mjaftueshëm për tu konsideruar si argument i plotë. Niveli i argumentimit shënoi një përmirësim të lehtë në krahasim me gjysmën e dytë të vitit 2024 dhe 2023. Gjatë periudhës së monitorimit u mbajtën pesë seanca të rregullta dhe tre seanca shtesë të pyetjeve të deputetëve për opozitën. 

Seanca për marsin 2025 nuk u mbajt, si rezultat i zisë kombëtare pas tragjedisë në Koçan.

Në lidhje me atë se si deputetët i përgjigjen argumenteve të bëra nga folës të tjerë, monitorimi vëren se vetëm në 14% të fjalimeve të tyre, deputetët i kanë adresuar në mënyrë përkatëse argumentet, përkatësisht deputeti / deputetja drejtpërdrejtë i është përgjigjur argumenteve të cilat paraprakisht i ka adresuar pjesëmarrës tjetër në diskutim. Në këtë periudhë raportuese, në diskutimet e monitoruara, nuk është vërejtur ndryshim i qëndrimit midis deputetëve për shkak të argumenteve më të mira të bashkëbiseduesve, që është në të njëjtin nivel me diskutimet e monitoruara nga përbërja e kaluar parlamentare.

Nga janari deri në qershor të vitit 2025 është vëzhguar shqyrtimi i 15 raporteve nga trupat e pavarura dhe rregullatore të dorëzuara në Kuvend. Për nëntë raporte nuk u diskutua në seancat plenare dhe mbledhjet e komisioneve gjatë kësaj periudhe raportuese. Për dy raporte, diskutimi ishte dukshëm i shkurtër, ndërsa për katër raportet e tjera nga organet e pavarura dhe rregullatore, deputetët zhvilluan një diskutim në komision dhe seanca plenare dhe ato iu nënshtruan një niveli të caktuar kontrolli.

Në periudhën janar – qershor 2025, deputetët në mbi tre të katërtat e fjalimeve të tyre, nuk iu referuan as argumenteve të bashkëbiseduesit nga një opsion tjetër politik (76%), as personalitetit të tyre (80%). Kjo marrëdhënie ndryshon nga periudha e mëparshme e monitorimit të përbërjes së kaluar parlamentare kur argumentet e bashkëbiseduesve u adresuan në një përqindje margjinale më të madhe (26%). 

Përveç kësaj, mund të konkludohet se deputetët në pjesën tjetër të fjalimeve të tyre i referohen më pak karakteristikave personale të bashkëbiseduesve dhe më shumë shqyrtimit të argumenteve të tyre.

Raporti konfirmon edhe vëmendjen vazhdimisht të ulët të deputetëve për të drejtat e grupeve të margjinalizuara, gjatë të gjitha periudhave të monitorimit. Është vërejtur se deputetët në pothuajse 86% të diskutimeve të tyre, nuk flasin në lidhje me të drejtat e grupeve të margjinalizuara, përveç nëse diskutohet specifikisht për ligj ose temë të caktuar në rendin e ditës në lidhje me të drejtat e tyre. Megjithëse deputetët në përgjithësi rrallë u drejtohen të drejtave të grupeve të margjinalizuara dhe komuniteteve, deputetet në masë të madhe u referohen këtyre komuniteteve për dallim nga kolegët e tyre deputetë.

VËSHTRIM MBI KUVENDIN: RAPORT NGA MONITORIMI I CILËSISË SË DEBATIT NË KUVEND (JANAR – QERSHOR 2025)

Ky publikim është përpiluar në kuadër të Programit për Mbështetje Parlamentare (PMP), projekt i Qeverisë së Zvicrës nën patronazhin e Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut. PMP zbatohet nga Instituti Kombëtar Demokratik (NDI), Instituti për Demokraci “Societas Civilis”- Shkup (IDSCS) dhe Qendra për Menaxhim me Ndryshime (QMN). Opinionet, pikëpamjet dhe përmbajtja e shprehur nuk pasqyrojnë pikëpamjet e projektit, donatorit dhe zbatuesit.