E drejta për pjesëmarrje nuk duhet të jetë privilegj: Nevoja për kushte të drejta zgjedhore të kandidatëve të pavarur për Zgjedhjet lokale 2025

Në zgjedhjet e mëparshme lokale në vitin 2021 vërejtëm një numër rekord të kandidatëve
të pavarur dhe vendet që fituan në këshillat komunal. Me 65,908 vota dhe 67 mandate të
fituara, listat e pavarura ishin forca e pestë politike në zgjedhje. Por ndryshimet e
diskutueshme të Kodit zgjedhor të miratuara pas zgjedhjeve të vitit 2024 paraqitën një
pengesë të re për kandidatët e pavarur në zgjedhjet lokale – një prag fiks prej 1% të
nënshkrimeve nga të gjithë votuesit e regjistruar në komunë, gjë që rriti ndjeshëm kërkesën
për kandidaturë të pavarur në shumë komuna dhe Qytetin e Shkupit.

Në maj, Gjykata Kushtetuese anuloi nenet 61 dhe 62 të Kodit zgjedhor dhe kërkoi ndërhyrje
urgjente nga Kuvendi për plotësimin e boshllëkut ligjor. Zgjedhjet lokale janë planifikuar për
në tetor, por çështja e kandidatëve të pavarur mbetet e pazgjidhur. Propozim-ndryshimet në
Kodin zgjedhor, të cilat janë tashmë në procedurë parlamentare, në pjesën e pjesëmarrjes
së kandidatëve të pavarur dhe listave në fletëvotim, janë në kundërshtim me rekomandimet
e ODIHR-së, Komisionit të Venecias dhe janë në kundërshtim të drejtpërdrejtë me vendimin
e Gjykatës Kushtetuese.

Sipas ndryshimeve të propozuara, listat e pavarura të zgjedhjeve lokale duhet të mbledhin
të paktën 100 nënshkrime në komuna me deri në 10,000 banorë. Për çdo 10,000 banorë
shtesë, kërkohen 100 nënshkrime të tjera. Kjo do të thotë se numri i nënshkrimeve të kërkuara
ndryshon dhe në shumë raste do të jetë më i lartë se pragu i mëparshëm prej 1%, veçanërisht
në komunat më të vogla.1 Kjo është gjithashtu në kundërshtim me Kodin e praktikave të mira
të Komisionit të Venecias, i cili thotë se “ligji nuk duhet të kërkojë mbledhjen e nënshkrimeve
të më shumë se 1% të votuesve të regjistruar në njësinë në fjalë”.

Dokumentin e plotë mund ta gjeni në linkun e mëposhtëm:

E drejta për pjesëmarrje nuk duhet të jetë privilegj: Nevoja për kushte të drejta zgjedhore të kandidatëve të pavarur për Zgjedhjet lokale 2025