Raporti i grupit të fokusit: Perceptimi i publikut për punën e Kuvendit, besimi në institucionet publike dhe partitë politike dhe cilësia e jetës në Maqedoninë e Veriut

Ky raport paraqet gjetjet nga tre grupe fokusi të realizuara në Shkup, Shtip dhe Gostivar në qershor të vitit 2025, me qëllim të eksplorimit të kontekstit që qëndron pas përqindjeve të gjeneruara nga anketa në terren me temën “Perceptimet e qytetarëve për Kuvendin e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, e realizuar në periudhën shkurt/mars 2025. Grupet e fokusit synonin të ofronin një kuptim më të thellë, cilësor të perceptimit publik për punën e Kuvendit, besimin në institucionet publike dhe partitë politike, si dhe ndjenjën për cilësinë e jetës në Maqedoninë e Veriut.

Anketa në terren, e realizuar disa muaj më parë, tregoi një rritje të moderuar të optimizmit krahasuar me vitet e mëparshme, megjithëse ekzistonte një perceptim përgjithësisht negativ nga shumica e qytetarëve në lidhje me drejtimin në të cilin po lëviz shteti dhe nivelin e besimit në institucione. Fatkeqësisht, vetëm disa ditë pas përfundimit të anketës, më 16 mars 2025, ndodhi një tragjedi në Koçan që mori shumë jetë të reja dhe e përforcoi perceptimin pesimist në opinionin publik.

Në përputhje me rezultatet e anketës, pjesëmarrësit në grupet e fokusit në të tri qytetet shprehën përgjithësisht zhgënjim dhe mosbesim në institucione, duke e përjetuar shtetin si në stanjacion demokratik dhe ekonomik, i cili nuk i pasqyron nevojat dhe pritjet e tyre. Kuvendi nuk shihet si një vend i debatit thelbësor dhe përfaqësimit të sinqertë, por si një zgjatim i interesave të partive politike, duke theksuar varësinë e fortë të deputetëve nga strukturat partiake dhe mungesën e llogaridhënies ndaj votuesve.

Cilësia e debateve parlamentare perceptohet si e ulët, ndërsa u shprehën dyshime nëse deputetët përgatiten realisht për diskutimet – kjo u theksua si një nga arsyet për mungesën e interesit të qytetarëve për punën e Kuvendit. Kanali i Kuvendit është i njohur, por rrallë ndiqet drejtpërdrejt; shumica e pjesëmarrësve shikojnë klipe të përzgjedhura të shpërndara në rrjetet sociale, shpesh në formë humoristike ose skandaloze. Përdorimi i faqes zyrtare të Kuvendit është i kufizuar – disa prej të anketuarve e vizitojnë atë kryesisht për informata specifike ose tekste ligjore që lidhen me angazhimin e tyre profesional.

Kur përshkruajnë partitë politike, qytetarët shpesh përdorin metafora të motit si “mjegull”, “re”, dhe “erëra”, që tregojnë pasiguri dhe mungesë drejtimi të qartë. Disa të moshuar ndonjëherë shprehin optimizëm të moderuar, ndërsa të rinjtë ndihen të shkëputur nga proceset politike dhe nuk shohin një vizion të qartë për të ardhmen. Integrimi evropian nuk shihet si garanci për reforma të brendshme. Pjesëmarrësit janë skeptikë se anëtarësimi në BE do të sjellë përmirësime në funksionimin e Kuvendit ose në përgjegjësinë politike, duke e parë procesin më shumë si një legjitimim sipërfaqësor të elitave për të ruajtur status quo-në.

Si pjesë e rekomandimeve të shprehura gjatë diskutimeve, u theksua nevoja për reforma sistemike për forcimin e pavarësisë dhe legjitimitetit të deputetëve. Këto përfshijnë përmirësimin e mekanizmave të mbikëqyrjes parlamentare, vendosjen e kritereve transparente për aktivitetin e deputetëve dhe reformimin e modelit zgjedhor që do të mundësonte më shumë përgjegjësi individuale. U rekomandua një prani më e madhe e deputetëve në terren dhe komunikim i përmirësuar me publikun përmes formateve të qasshme dhe vizuale. Mbështetja për individë të orientuar drejt reformave dhe praktikat që reduktojnë kontrollin partiak u vlerësuan si parakusht për rikthimin e besimit dhe efikasitetit institucional.

Raporti i grupit të fokusit: Perceptimi i publikut për punën e Kuvendit, besimi në institucionet publike dhe partitë politike dhe cilësia e jetës në Maqedoninë e Veriut