Извештај од фокус групи: Јавната перцепција за работата на Собранието, довербата во јавните институции и политичките партии и квалитетот на животот во Северна Македонија

Овој извештај ги претставува наодите од три фокус групи спроведени во Скопје, Штип и Гостивар во јуни 2025 година, со цел да се истражи што стои зад процентите генерирани од теренската анкета на тема „Перцепциите на граѓаните за Собранието на Република Северна Македонија“, реализирана во периодот февруари/март 2025. Фокус групите имаат за цел да понудат подлабоко, квалитативно разбирање на јавната перцепција за работата на Собранието, довербата во јавните институции и политичките партии, како и чувството за квалитет на живот во Северна Македонија.

Теренската анкета, спроведена неколку месеци претходно, која и покрај генерално негативната перцепција на мнозинството граѓани во однос на движењето на државата и довербата во институциите, покажуваше умерен раст на оптимизмот во споредба со претходните години. За жал, само
неколку дена по завршувањето на анкетата, на 16 март 2025 година, се случи трагедија во Кочани која одзеде многу млади животи и ги засили песимистичките перцепции.

Во линија со резултатите од теренската анкета, учесниците на фокус групите од сите три градови генерално изразија разочараност и недоверба во институциите, доживуваат застој во демократскиот и економскиот прогрес на државата која според нив не ги отсликува нивните потреби и очекувања. Собранието не е гледано како место на суштинска дебата и вистинско застапување, туку како продолжение на интересите на политичките партии, нагласувајќи ја нивната силна зависност од партиските структури и недостатокот на отчетност пред избирачите.

Квалитетот на парламентарните дебати е оценет како низок, изразувајќи сомнеж дека пратеници те се подготвуваат за дискусиите, и токму ова го посочуваат како една од причините за слабиот интерес на граѓаните за работата на Собранието. Собранискиот канал е познат, но ретко се следи директно; повеќето учесници гледаат селектирани клипови споделени на социјалните мрежи, често во хумористична или скандалозна форма. Користењето на официјалната веб-страница на Собранието е ограничено, дел од испитаниците ја посетуваат главно за конкретни информации или
законски текстови тесно поврзани со нивното професионален ангажман.
При споредба на политичките партии со временските услови, доминираат асоцијации како „магла“, „облаци“ и „ветрови“, укажувајќи на неизвесност и недостигот од јасна насока. Дел од повозрасните испитаници, понекогаш покажуваат умерен оптимизам, додека младите се чувствуваат отсечени од политичките процеси и без јасна визија за иднината. На европската интеграција не се гледа како гаранција за внатрешни реформи. Учесниците се скептични дека членството во ЕУ ќе донесе подо-
брување во функционирањето на Собранието или политичката одговорност, гледајќи го процесот повеќе како површна легитимација на елитите за одржување статус-кво.

Генерално, резултатите од фокус групите се поклопуваат со наодите од теренската анкета, но истовремено откриваат поизразен песимизам и поостар критички тон кон институциите, особено под влијание на трагичниот настан во Кочани. Како дел од препораките изразени низ дискусијата, беше истакната потреба од системски реформи за зајакнување на независноста и легитимитетот на пратениците, вклучително и унапредување на механизмите за собраниски надзор, транспарентни критериуми за пратеничка активност, и изборен модел што овозможува лична одговорност.

Беше препорачано поголемо присуство на пратениците на терен и унапредена комуникација со јавноста преку достапни и визуелни формати. Поддршката за реформски ориентирани поединци и
практики што ја намалуваат партиската контрола се гледа како предуслов за враќање на доверба та и институционалната ефикасност.

Прочитајте го целосниот извештај:
Јавната перцепција за работата на Собранието, довербата во јавните институции и политичките партии и квалитетот на животот во Северна Македонија