fbpx
logo

Шар Планина: Од водно богатство до водна сигурност

Анализа на водните ресурси, ризиците и интегрираното управување

Шар Планина е еден од најзначајните водни системи во Република Северна Македонија. Нејзините површински и подземни води обезбедуваат вода за локалните заедници во Полошкиот регион, придонесуваат кон водоснабдувањето на Скопје преку извориштето Рашче, се користат за производство на електрична енергија преку Мавровскиот хидроенергетски систем и ги одржуваат планинските екосистеми. Токму оваа повеќекратна улога ја прави Шар Планина стратешки воден капитал од национално значење.

Анализата тргнува од еден очигледен парадокс: како е можно подрачје со исклучително богат воден потенцијал да биде поврзано со населени места кои повремено се соочуваат со проблеми со достапноста, континуитетот или квалитетот на водата за пиење? Случаите на Тетово и Гостивар покажуваат дека природната достапност на вода сама по себе не гарантира водна сигурност. Таа зависи од целиот систем – од заштитата на извориштата и сливовите, преку зафаќањето и третманот, до состојбата на мрежата, мониторингот на квалитетот и институционалната координација.

Централниот наод е дека главниот предизвик на Шар Планина не е количината вода, туку способноста со ресурсот да се управува интегрирано, превентивно и врз основа на податоци. Функциите на истиот природно поврзан воден систем се распределени меѓу повеќе институции и сектори. Самата поделба на надлежностите не претставува проблем; клучното прашање е дали надлежностите, податоците, планирањето и одлуките се доволно функционално поврзани за да овозможат управување со водниот систем како целина.

Климатските промени го зголемуваат значењето на ваквиот пристап: промените во снежната покривка, температурите, врнежите и зачестеноста на сушните и екстремните периоди можат да влијаат врз сезонската распределба и предвидливоста на водните ресурси. Во систем во кој водата има повеќе функции, водоснабдување, производство на енергија и одржување на екосистемите, зголемената климатска варијабилност ја засилува потребата од долгорочно планирање, климатски и хидролошки сценарија и управување со ризиците.

Анализата предлага премин од секторско и реактивно кон интегрирано и превентивно управување: специфичните ризици на Шар Планина да се интегрираат во управувањето со речните сливови, да се зајакне заштитата на извориштата и превентивното управување со безбедноста на водата, да се мапираат и поврзат постојните системи за мониторинг, инвестициите да се насочат кон намалување на загубите и климатска отпорност и да се обезбеди функционална координација меѓу институциите.

Шар Планина затоа не треба да се третира само како простор богат со вода, туку како стратешки воден систем и природна инфраструктура од национално значење. Предизвикот не е само да се зачува тоа богатство, туку да се изгради систем способен долгорочно да го претвора во водна сигурност.

Прочитајте ја целосната анализа:
Шар Планина: Од водно богатство до водна сигурност

Поврзани објави