Kontrolli i operacioneve financiare t\u00eb partive politike siguron p\u00ebrdorimin e ligjsh\u00ebm t\u00eb parave t\u00eb partive t\u00eb marra nga kuotat e an\u00ebtar\u00ebsimit, donacionet dhe financimet publike. Transparenca dhe ligjshm\u00ebria n\u00eb pun\u00eb duhet t\u00eb sigurojn\u00eb q\u00eb partit\u00eb t\u00eb mos lejojn\u00eb q\u00eb financimet, ve\u00e7an\u00ebrisht ato private, t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb ndjekur interesa personale n\u00eb ushtrimin e pushtetit politik. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, kontrolli mbi financat i mund\u00ebson partis\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse para an\u00ebtar\u00ebve dhe donator\u00ebve t\u00eb saj, por edhe t\u00eb informoj\u00eb votuesit n\u00eb koh\u00ebn e duhur.<\/p>\n
N\u00eb sistemet moderne partiake ekzistojn\u00eb dy faza t\u00eb kontrollit. Faza e par\u00eb \u00ebsht\u00eb kontrolli i brendsh\u00ebm dhe \u00ebsht\u00eb n\u00eb funksion t\u00eb parandalimit t\u00eb brendsh\u00ebm t\u00eb shp\u00ebrdorimeve t\u00eb mundshme. Aty ku funksionon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive dhe t\u00eb pavarur, partit\u00eb politike p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb integritetin e tyre, dhe rrjedhimisht rolin e tyre pozitiv n\u00eb shoq\u00ebri. N\u00eb 20 vitet e fundit n\u00eb Evrop\u00eb, kontrolli i brendsh\u00ebm i partive politike \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb tyre. Faza e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb kontrolli i jasht\u00ebm, i cili n\u00eb dy dekadat e fundit ka qen\u00eb gjithashtu objekt i reformave t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb sistemet partiake. Ai p\u00ebrfshin krijimin e organeve t\u00eb posa\u00e7me shtet\u00ebrore, apo dh\u00ebnien e kompetencave t\u00eb reja atyre ekzistuese, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb kontroll m\u00eb thelb\u00ebsor mbi pun\u00ebn e partive politike. N\u00eb vendet evropiane ekzistojn\u00eb tre lloje institucionesh q\u00eb mbik\u00ebqyrin partit\u00eb: organe zgjedhore, t\u00eb auditimit ose kund\u00ebr korrupsionit. Studimet krahasuese nxjerrin n\u00eb pah dy shembuj – Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar t\u00eb Britanis\u00eb s\u00eb Madhe dhe Irland\u00ebs s\u00eb Veriut dhe Letonin\u00eb, t\u00eb cilat u kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb organeve t\u00eb tyre t\u00eb kontrollit gam\u00ebn m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb kompetencave, nga ekzaminimi deri te sanksionimi dhe edukimi.<\/p>\n
Lexoni analiz\u00ebn k\u00ebtu:<\/p>\n